Diễn đàn Tu viện Phật giáo Việt nam


Tuyển tập thơ Mặc Giang

Thơ văn thi kệ của chư tổ, Thầy, Tăng, Ni, cư sĩ. Và các ca dao, tục ngữ, thành ngữ, triết học dân gian.

Các điều hành viên: Sen Hong, Bất Nhị, samhoi, Phattutaigia, chithien

Tuyển tập thơ Mặc Giang

Gửi bàigửi bởi Sen Hong » Thứ 6 05 Tháng 11, 2010 3:13 am

Sen Hồng xin được đăng lại tuyển tập thơ mà tác giả Mặc Giang đã gởi cho Tu Viện.
Rất hoan hỷ và cảm ơn tác giả đã gởi bài cho Tu Viện!

Giọt Lệ Hoài Thương !
(Ghi chú : những đoạn chữ nghiêng, hoặc nằm trong ngoặc kép, được trích từ Thơ - Mặc Giang)

“Cây có cội mới tủa cành sanh ngọn
Nước có nguồn mới rẽ suối tuôn sông
Hôm nay mình được thong dong
Nhờ ơn cha mẹ dày công khai trường”

Mỗi chúng ta ai cũng biết rằng, núi Thái Sơn tuy cao nhưng công cha còn cao hơn núi Thái, nước trong nguồn chảy mãi như tình mẹ bao la. Và xưa nay ai ai cũng vậy, đều lớn lên bằng xương thịt và tâm hồn được đúc kết bằng giọt thủy tinh cùng với biệt thức hòa trong tiếng hát thì thầm yêu thương sóng vỗ, thơm tho như hương nếp chín đầu mùa, trên con đường làng của chiều quê rợp bóng. Rồi một ngày nào đó, nhìn dòng đời vô thường biến chuyển, ngó lại quãng đường qua thì :
Chao ôi, chua xót chạnh lòng
Ơn cha núi Thái chưa đáp
Nghĩa mẹ biển Đông chưa đền
Đã vội cài bông hoa trắng

Và hôm nay, thật xúc động khi ta “còn chút duyên lành” gặp được Đóa Song Đường mà nhà thơ Mặc Giang đã hiến tặng cho cuộc thế nhân gian, với tấm lòng nhân hậu, tình thương bao la vô bờ bến, bao trùm, nhân rộng, chan chứa hết thảy :
Hoa Song Đường ân Cha nghĩa Mẹ
Phủ đất trời đức độ tình thương
Núi cao biển rộng khôn lường
Làm sao sánh được Song Đường Mẹ Cha

Hoa Song Đường đã đưa tôi trở về nguồn cội, dừng bước chân lang thang trên dốc nẻo trường đời để nhựa sống hiếu đạo lại có dịp gieo trồng trong cuộc lữ phiêu bồng:
Rồi khách dừng chân lại một chiều
Phủi vai áo bụi giữa cô lieu
Bao nhiêu kỷ niệm xưa dồn lại
Càng thấy thương đời bao mến yêu

Tập thơ đã giúp tôi hiểu rõ thâm sâu ân nghĩa đấng song đường. Lời thơ ấy đã đánh thức tôi có dịp quay về hoài niệm lại ân cha nghĩa mẹ, để cho gương hiếu hạnh được phổ chiếu, cho lời kinh vang vọng tình đời, cho mọi suy tư của người con biến thành hành động :
Tuổi trẻ, tiên học lễ phải nhớ làm đầu
Lớn lên, lần hồi là hậu học văn
Học lễ, bảo tồn Ân Tông Tổ
Học văn, tinh luyện Đức Nghĩa Nhân
(Cảm ơn Cha Mẹ)

Thật xót xa thay, thương cho những ai đã sớm cài hoa trắng, khi tóc còn bồng bềnh thế kỷ màu xanh, cho dù, có băng qua dốc thoải lưng đồi chiều nghiêng bóng xế đi nữa, đã mấy ai tránh khỏi mỗi đêm về thao thức nghìn thu :
Vành mi khô ngấn lệ
Nhỏ hai giọt lăn tròn

Ôi ! Biết bao lần trăng tròn rồi trăng khuyết, biết bao lần nắng hạ thu sang, xuân thiếu nụ cười mà đông tràn giá lạnh. Trong nỗi niềm sâu kín, thi sĩ đã gieo vào lòng người ân tình thắm thiết trong nghĩa vụ thiêng liêng cao quý của người con, nhắc nhủ, nhắn gởi vào hồn thơ điều chi rứa ?
Mẹ tôi, mái tóc trắng bay
Một suơng hai nắng thân gầy nuôi con
Cha tôi, nào nệ hao mòn
Xuống sông tát biển lên non bắt còng

Hồi tưởng lại vóc dáng năm nào, dung nhan của mẹ cha vẫn hiện rõ trong lòng. Bây giờ nhìn di ảnh khi “Mỗi năm giỗ Mẹ” lòng thấy “thủy khứ vọng thủy lưu, ảnh trung sầu ảnh đối” (nước chảy lưu chất ướt, ảnh hiện sầu mênh mang), thầm kêu lên tiếng “Má”, để rồi nghe lòng se thắt :
Kỵ tuyệt kỳ, hương khói vợn loanh quanh
Ngày giỗ Mẹ, con thầm kêu tiếng Má

Dường như một khi cái gì đó đã nằm trong tầm tay thì người ta không cảm thấy trân trọng cho mấy, đến khi mất đi, người ta mới cảm nhận rõ sự nuối tiếc khôn nguôi. Vì vậy, có những lúc tưởng chừng như vũ trụ hòa tan thành biển cả. Chợt giật mình trong đêm dài cô quạnh, bỗng nghe lòng trống trải đơn côi. Em, chưa kịp tuổi lớn lên ! Chị, đang tay bế tay bồng ! Anh, đang công thành danh toại ! Ai đó, bên bóng xế chiều ! hay ai kia, đã cuối đời thở dốc ! Mấy ai không chạnh lòng một khoảng thinh không nào đó, chợt nghĩ đến mẹ, đến cha, nước mắt tự nhiên ứa ra và chảy ngon lành, có khi trong giấc ngủ, chắc cũng có người đã cùng thi nhân :
Giật mình, tỉnh mộng đêm qua
Sờ trên gối mộng, gối đà đẫm sương
Nghe lòng nát cõi tình thương
Rụng rơi giọt lệ đêm trường ai hay

Nhịp điệu thơ chậm rãi êm đềm, lắng sâu vào tâm hồn, gợi về những khung trời kỷ niệm thiêng liêng trong góc tối của tâm linh, bắt gặp tiếng thương yêu trổi dậy, “xót thay Xuân cõi Huyên già”, nhưng còn đâu nữa mà cõi với già, để cho “gốc Phần thấm lạnh canh gà đẫm sương”, rồi thầm vọng :
Trăng sao kia lấp lánh cả bầu trời
Không tràn ngập bằng tình thương cha mẹ

Dòng thi của người thơ Mặc Giang đã làm sống lại trong tôi những tháng ngày qua được sống trong tình thương ấm áp của hai đấng sinh thành. Nhớ khi xưa còn tấm bé, tung tăng nô đùa ngoài đồng nội, trường làng cũ năm nào theo gót ba mẹ đến trường. Và, những đêm trăng rằm sáng tỏ, ai cầm tay dẫn lên chùa lễ Phật. Bao lời khuyên răn, dạy bảo của ba mẹ thuở nào vẫn còn vang vọng bên tai. Hình bóng mẹ với đôi gánh trên vai gầy nặng oằn dưới cái nóng của những trưa hè oi ả, vóc dáng cha khẳng khiu vác cày hai buổi đi về theo mỗi vụ mùa. Đôi mắt hiền từ, nụ cười độ lượng, hằn sâu trong trái tim tôi …

Giờ đây, ai trong chúng ta, mới thấy một nỗi buồn thấm thía, chìm sâu đáy mắt, khô héo vành môi, rụng rơi trái chín, tím ngắt niềm tây, mỗi khi hoài niệm năm tháng xa xưa đong đầy ký ức, để bây chừ, “buồn lắm phải không em, phải không chị, phải không anh ?”

Nhà thơ gõ thi cú trên cung nhịp khóc thương, thấm vào tận cùng ngõ ngách tâm hồn, len qua mọi góc cạnh tâm tư, khơi các động mạch chạy đi toàn châu thể, đánh thức tĩnh mạch chảy về tim, để làm nhũn lòng những ai chai lì ngỗ nghịch, đã lãng quên hay bỏ quên những giọt ân nghĩa sinh thành, và làm cho hệ thần kinh phải động não trước khi quá chậm hay muộn màng, để một mai đụng vào bức tường thành hiếu hạnh, không đến độ gục đầu, bó trán, ôm gối tỉ tê những hối hận, ăn năn, tiếc nuối, mà màn ảnh hậu trường với đèn màu ẩn hiện, hay trai đàn lung linh phảng phất khói hương !

Ngay cả thể hiện tấm lòng hiếu thảo toàn thiện toàn chân nhất lúc cha mẹ còn hiện tiền, vẫn mơ vọng “đêm đêm thắp ngọn đèn trời”, nhưng chiếc bóng thời gian lặng lẽ đi qua, suối vàng nghiệt ngã tỉ tê róc rách, và hình ảnh “gối mộng” trong đêm dài thao thức canh thâu, làm cho tôi xúc động quá chừng. Rồi tôi bắt gặp thêm một “gối đào trũng sương” nữa. Tấm lòng của người thơ rót ra những từ ngữ lạ lùng, với thi cú độc sáng chưa từng xuất hiện trên thi đàn văn học, hay từ điển bách khoa. Vâng, người có một khối óc kỳ lạ, một trái tim kỳ lạ, thì thi tứ, từ ngữ sao không lạ kỳ ? Hèn chi, tôi có đọc “nếu ai không khóc, không phải là người, nếu ai không khóc, không phải là đời, trẻ thơ cũng khóc, khóc thật ngon lành, người lớn cũng khóc, khóc cũng tím lòng, khóc cũng mềm môi”. Kê đầu trên gối mộng, gối đào :
Lặng nhìn gác trọ đêm thâu
Hai con mắt xót, đỏ ngầu trắng canh
Cho xin giấc ngủ yên lành
Trơ vơ một cõi, ngó quanh đêm dài
Xin nâng tay làm chiếc gối cho người con mất mẹ được ôm giấc ngủ yên !
Xin dâng lời kinh cầu, thắp nén tâm nhang để lặng nhìn :
Áng mây hương cuộn tròn không nói
Bay lòng vòng khép cửa đơn côi

Đọc tập thơ Hoa Song Đường của nhà thơ Mặc Giang, lòng tôi đã khép lại những ước muốn, tham vọng cá nhân mà lắng đọng tâm tư trong nghĩa vụ thiêng liêng và lẽ sống của đạo làm người. Lời thơ như những dòng sữa pháp được rót từ uyên nguyên giáo pháp. Tôi hiểu rằng “Bên vai này con xin cõng mẹ, Bên vai kia con xin cõng cha, Cõng đi khắp cõi ta bà, Đáp đền hiếu hạnh chưa đà đủ đâu”. Và lời thơ của người như xuyên suốt dòng chảy huyết thống luân lưu từ cội nguồn tiên tổ đến mãi mãi cháu con, chiếc nôi đầu tiên trăm trứng, chiếc nôi nương náu Tiên Rồng, vẫn còn đó vô cùng hai chữ đồng bào khởi đi từ Lạc Long Quân – Âu Cơ, mà bất cứ ai đầu đen máu đỏ da vàng, còn dìu dắt nhau ta đi trên nước non mình, hay cho đến tận chân trời góc biển, muôn hướng ngàn phương, rất dễ tìm nhau và vẫy gọi tên nhau qua tiếng chíu chít yêu thương của chim Lạc chim Hồng :
“Mình với ta tuy hai mà một
Ta với mình tuy một mà hai”
Tìm nhau lối cũ dấu hài
Anh em một cội phương đài ngàn năm

… Lẽ nào… tôi cứ nhắm mắt bước thẳng tới ư ? Chứ quay mặt nhìn lại thì bao dòng thác xa xưa, bao kỷ niệm dấu yêu đều dồn về tâm tư, ký ức lăn quay con tàu dĩ vãng ! Ai bảo rằng thời gian sẽ là liều thuốc lãng quên ? Ai cho rằng, cái đã đi qua sẽ dần dần biến mất ? Vâng, có cái rất dễ quên, nhưng có cái sẽ vĩnh viễn ngự trị hơn cả lâu đài. Hoa Song Đường hôm nay đã đưa tôi đi chuyến tàu quy khứ, tôi tìm thấy mẹ tôi tựa cửa bên mái nhà tranh, bếp lửa hồng êm chưa chín cơm chiều, cha tôi bên thửa ruộng cày khi hoàng hôn buông xuống, những đêm đập lúa, giã gạo dưới trăng… Nhớ cả dòng sông mỗi mùa nước lớn, bến cũ con đò, bên nẻo thôn trang :
Tôi xin tạ tội quê nghèo
Ấm nồng bếp lửa mái tranh
Củ khoai lùi tro vừa chín
Nuôi tôi từ thuở đầu xanh
Tôi thương mẹ tôi mưa nắng
Tôi nhớ cha tôi vun trồng
Mồ hôi phơi vành áo trắng
Cho tôi tình biển nghĩa sông

Và rồi đây… ! ai trong số đó, trường đời bôn ba tứ xứ lập thân, tìm đất sống, có nhớ bến đò xưa, nhớ dòng sông cũ, nhớ mảnh quê nghèo ! Mong sao đừng cố tìm quên, mong sao sẽ không có ai dửng dưng im bặt để người ta không biết đến mình xuất thân từ chốn nhà quê dân giã, cơm độn ngô khoai, mạ non èo uột, gốc rạ hao mòn, đất cằn sỏi đá :
Đừng quên quê mẹ, đói nghèo khốn khó
Đừng quên quê cha, đất xéo cằn khô
Cố quên mình, và quên cả tuổi thơ
Thưở bắt bướm thả diều, mòn lũng quần ba mảnh
Cho tóc cha, thêm sầu vương sợi trắng
Cho tóc mẹ, thêm bạc nắng hương cau
Quê nghèo có tội gì đâu
Mà quên cắt rốn chôn nhau đầu đời

Ngay cả ông lái đò, bên bến cũ sông xưa, đưa người đi :
Và từ đó, vẫn hàng lau lả lướt
Khách ngày xưa không trở lại sang sông
Nên mỗi chiều thả thuyền trên bến nước
Ông lái đò đưa mắt mỏi mòn trông

Nếu như quay đầu, ngoảnh mặt như ai đó, cố dấu mình xuất thân từ nơi mà cha mà mẹ, cả một đời tàn tạ vì con. Đâu là công ơn cù lao chín chữ, đâu là công đức hai đấng nghiêm đường. Chừng như giọt nước mắt đang thấm dần vào trái tim tôi. Lẽ nào, tôi lại là người khách sang sông hờ hững ấy… ? Không ! Tôi không thể nào để « bóng chiều hôm » ngang qua, và để cho « mây trời vụt tắt », rồi tiếc nuối « ôm nỗi sầu cô đọng ». Bởi vì Hoa Song Đường kia đã đưa tôi về với cội nguồn, lắng nghe mùa hiếu hạnh bao phủ chân thành, lời Kinh Báo Ân vang vọng nghĩa đạo tình đời :
Cõi trần gian thật diễm phúc cho em, còn đóa hoa hồng
Và, bất hạnh cho những ai, khi cài bông hoa trắng

Thơ Mặc Giang còn viết :
Nếu đổi được, tôi sẵn sàng đánh đổi
Thật bình thường dung dị của ngày xưa
Cái thời còn bé bỏng của tuổi thơ
Không can dự thế trần nhiều tan vỡ

Lê Quý Đôn có nói “thơ phát khởi từ trong lòng”, thì Ngô Thời Nhậm cũng nói “mây gió cỏ hoa xinh tươi kỳ diệu tới đâu, hết thảy cũng đều từ trong lòng mà ra”. Ý muốn nói đến cái gốc của tình cảm phải là cái thiện, cái tâm của thi sĩ phải là thiện tâm, giàu tình cảm, nhân hậu, thực sự yêu thương lẽ sống, con người. Mặc Giang là một con người như vậy. Đối với ông :
Đạo nghĩa, là một lâu đài đích thực
Đức nhân, là kiền thạch trụ ba chân

Cho nên thơ Mặc Giang có tính giáo dục, cảm hóa và hướng thiện sâu sắc, mang lại sự an hưởng cao đẹp của tâm hồn, nâng cao giá trị sự sống lên trên những lợi ích vật chất tầm thường. Mặc Giang là thi nhân có tâm hồn đẹp đẽ cao thượng. Những ai bắt gặp thơ ông, đến với thơ ông, sự bình an sẽ đến và cảm nhận cõi lòng thanh thản nhất. Hèn chi, nhà nghiên cứu, dịch thuật, trước tác sử học, văn học lão thành cổ thụ Việt Nam - Mộng Bình Sơn - đã không quá khi giới thiệu ông : “Mặc Giang, theo tôi, không phải một nhà thơ như bao nhà thơ khác. Ông mượn chữ nghĩa và dùng chữ nghĩa để chuyển tải tư tưởng và triết lý xưa nay. Thơ Mặc Giang nên đưa vào nền văn học nước nhà. Tôi xin giới thiệu đến mọi độc giả gần xa”.

Rất cảm ơn sự khẳng định có giá trị cao như cụ Mộng Bình Sơn đã 88 tuổi (tính tới năm 2009) lão làng cột trụ trong nền văn hóa Việt Nam, tôi không mơ vọng một thời điểm nào đó thơ Mặc Giang sẽ được chính thức giảng dạy nơi học đường, nhưng tôi thấy học sinh sinh viên, Tăng Ni sinh đã trích dẫn, sử dụng thơ ông. Chùa chiền, giáo đường có dùng thơ ông thành những bài giảng. Thơ ông có phô diễn nơi thi đàn, sân khấu. Các hướng dẫn viên mang thơ ông theo hành trình du viễn. Người bán trái cây, bán hoa màu cũng đọc. Người xích lô, người quét đường, chị bán ve chai, em bé mồ côi,…, ngay cả người tù, cũng thuộc thơ ông. Những cụ già 80, 90 tuổi hạc, dân giã có, trí thức có, đã đóng cửa đọc thơ ông một ngày cho đến nhiều ngày. Nhiều người nghe ngâm thơ của ông, quên mất thời gian. Lại còn hàng vài trăm bài thơ phổ nhạc trình tự lan đi dưới mọi vòm trời. Vân vân và vân vân…

Trong thời đại thơ ca hôm nay, tập thơ mang sắc thái triết học “Hoa Song Đường” đã nuôi dưỡng nhân cách, giáo dục con người có tình cảm đứng đắn, trong sáng, dám xả thân vì nghĩa và biết sống với đạo lý làm người.

Mặc Giang, đã âm thầm lặng lẽ tạo thành những bài pháp vô ngôn đầy sức thuyết phục nhân tâm.

Mặc Giang, đã âm thầm lặng lẽ xây dựng một núi thơ, cho cuộc đời và nhân thế cây lá xanh rừng.

Hoa Song Đường khép lại, nhưng tôi đã hiểu ra rằng, tất cả thật tuyệt vời và mầu nhiệm. Mỗi hình ảnh đều có một sự thiêng liêng huyền bí. Tôi nỗ lực sống trọn vẹn trước những phiêu bồng, bởi tất cả, đều đáng nâng niu, trân trọng.

Kinh thành, tháng 7-2009
Mặc Hương
Sen Hong
Thành tích nhóm II (100 bài)
 
Bài viết: 51
Ngày tham gia: Thứ 5 21 Tháng 5, 2009 12:23 pm

Re: Tuyển tập thơ Mặc Giang

Gửi bàigửi bởi Sen Hong » Thứ 6 05 Tháng 11, 2010 3:14 am

GÕ CỬA GIỌT KHÔNG

Thơ Mặc Giang bao gồm nhiều thể loại: thơ bốn chữ, thơ năm chữ, thơ bảy chữ, thơ tám chữ, thơ tự do, và cuối cùng là lục bát. Đi vào thế giới thơ ông là đi vào cõi KHÔNG của sinh tử, giữa bờ này và cõi kia, của lòng đại từ, đại bi, của người anh hùng, của người yêu nước ra đi…

Phần lớn lục bát thơ ông nói về tình yêu quê hương đất nước; phần lớn nói về tình người; phần lớn nói về phép tĩnh tu, sự đi tu; phần lớn nói về tình thương; phần lớn là ước mơ một thế giới thanh bình, một đất nước thật sự thái bình. Bao hàm trong đó những khát vọng cháy bỏng của một tâm hồn yêu quê hương đất nước rất lớn; Bàng bạc trong đó: dòng máu anh hùng ẩn trong một trái tim nghệ sĩ đi suốt chiều dài lịch sử, địa lý, thiên nhiên, chim chóc, người, đá cuội, dã thú, cõi hư vô và cõi tồn sinh.

Xuyên suốt trong ấy: niềm cô đơn sâu sắc của cánh chim bằng, một giống chim bay rất cao và rất xa.

Trên cơ sở đó: Một người luôn thao thức theo vận nước nổi trôi, dẫu ẩn chốn thiền môn mà trái tim luôn hướng về lịch sử một đất nước mấy lần chia phân cho đến bây giờ. Tình trạng phân hóa, chia rẽ liên miên không dứt. (Trẻ em nghèo không có tiền đến lớp, người già chưa được phụng dưỡng đủ đầy). Một đất nước nghèo nàn và lạc hậu, người cày cấy không đủ tiền cho con đi học, càng ngày đất nông nghiệp càng bị thu hẹp lần…Một nền giáo dục tụt hậu, thiếu hẳn tình nhân ái và lòng bao dung cần thiết. Một nơi mà tính tham lợi và lòng ích kỷ ngày càng phát triển, cái thiện có nguy cơ bị dìm trong cái ác khi mà người khuyết tật, nông dân và trẻ em nghèo chưa thật sự được quan tâm đúng mức. Tình trạng qua phân của đất nước kéo dài dù đã “nhất thống”, vẫn chưa lành lặn những vết tích nghiệt ngã. Với Mặc Giang sau hết là nỗi đau. Ông có câu thơ:
Sao ta mang một trái tim đau
Hỏi làm chi nước chảy qua cầu

Không chỉ mình nhà thơ mang trái tim đau mà gánh nặng nhân gian ấy, là niềm đau chung của dân tộc, chỉ có những tâm hồn nghệ sĩ mới đủ sức mang vác. Là một trái tim giàu lòng thương người, yêu nước, thương quê…Là một tâm hồn nhạy cảm trước những chuyển biến của đất trời, sau bao nhiêu thăng trầm đầy ải giữa cõi tạm chợt ngộ ra rằng không chỉ đời là một bến mê, cõi phù sinh hư ảo, chốn diêm phù huyễn hóa. Trên dặm đường còn quá xa xôi của cuộc lữ, mà niềm thương nỗi nhớ chưa hề nguôi bao giờ, chỉ dừng lại khi ông trở về dưới chốn bóng Phật đài:
Từ ngày tôi bước đi tu
Tâm tư rũ nhẹ mây mù trần gian
Đó là một cõi khác, không hình tướng, không thanh sắc, không chấp thủ. Đó là cõi KHÔNG:
Lợi danh như thể phù sa
Cửa quyền như thể sương pha đầu cành
Gõ cửa giọt không (trang 9, quyển 7)

Nói điều này để kết thúc lời tựa trước khi đi vào cõi thơ. Thơ là cõi riêng, dù thơ được dành cho tất cả, dẫu thơ viết không để riêng mình thì tình thơ vẫn luôn sâu lắng và cuốn hút giữa một cuộc đời ngắn ngủi. Nghịch lý này tồn tại từ Hoa Tiên, Nhị độ Mai, Bích Câu Kì Ngộ…Để rồi hội tụ tuyệt vời nơi thiên tài Nguyễn Du. Với truyện Kiều là đỉnh cao của ngôn ngữ, giữa phóng dật và cổ điển, giữa chốn thanh lâu là cõi lưu đày với khát vọng “ngày về hỏi liễu Chương Đài khôn nguôi”, giữa chữ tình và chữ hiếu, giữa hạnh phúc và đau khổ… là một giòng chảy triền miên không dứt, chẳng thế mà cuối cùng, Kiều “đem tình cầm sắt đổi ra cầm kì” sau mấy lần trốn chạy định mệnh không thoát, nương tựa chốn am mây, muối dưa chay lòng.

1. Có cần phải phân tích nhiều về thơ lục bát Mặc Giang? Tự bản chất của thơ lục bát vốn trữ tình, thể hiện qua ngôn ngữ thơ. Lục bát thơ Mặc Giang là một nguồn thơ vô tận, lai láng ý tình, tràn ngập cõi thơ. Cô đơn, tả cảnh ngụ tình, niềm đau nhân thế, nỗi u hoài trước cảnh qua phân, nỗi buồn xa xứ, quê hương và cuộc lữ của riêng mình. Có người trút hết nỗi hận tình vào thơ, thơ ông dường như chưa nói hết mọi ý tình. Thơ là cõi riêng. Phần còn lại là cuộc tao phùng nơi đất khách giữa chủ thể và khách thể, giữa tư duy và bản thể, giữa trời và đất, giữa biển và núi, trăng và sao, để cuối cùng “Gõ cửa giọt không”:
Nhìn trông cát bụi mây mù
Vô môn khép cửa thiên thu giật mình!

Hình tượng trong thơ Mặc Giang khiến người đọc thầm kinh ngạc. Giữa cuộc lữ thênh thang thơ là cõi riêng còn tình thơ thì không không. Không vướng vào một mối u tình nào khác hơn mối sầu nhân thế. Nhưng trên hết là nỗi u hoài suốt chặng đường dài lịch sử, đất nước trải qua mấy lần binh lửa để tôi và anh, chị và em, mẹ và con xa cách hai bên bờ đại dương. Hình tượng con chim Hồng Lạc vừa thể hiện rõ nét vừa ẩn tàng. Chim Lộc Tục phải chăng là giống chim trời, chúng bay suốt mấy ngàn năm lịch sử để rồi không trở về? Nhưng trong khái niệm đi đã hàm chứa sự trở về, trong chuyến trở về đã bao hàm sự chia cách. Điều này ông hiểu rõ hơn ai hết. Nỗi buồn một đất nước qua phân thể hiện rõ trong câu thơ:
Ai ngiêng nắng đổ về tây
Cho chim Hồng Lạc buồn bay cuối trời

Con chim Lộc Tục thuở vua Hùng Vương dựng nước đã bay về trời, một đi không trở lại chăng, hay nó sẽ bay trở về một ngày nào đó? Không phải khi nào ta cũng đến được chỗ nào ta muốn đến. Ta đi chỉ vì cuộc lên đường của người “du thủ” chẳng đặng đừng. Có ai ngờ một chuyến đi là một nửa đời phiêu linh lục hải, phiêu bạt sơn khê, dặm trường nước chảy phù sa, sỏi đá kêu đau; nhưng nửa đời đày ải chốn quê người chưa thật bằng sự đày ải trong trái tim mình. Những cánh buồm lộng gió trùng khơi, những đèo heo hút gió, những đêm khuya nghe gió gọi trăng ngàn, những ốc đảo xa xăm, những chân trời cao rộng. Tất cả cái đó chỉ càng khiến cho người thơ trút hết nỗi lòng, khiến cho tình thơ nhanh chóng chạm đến cung đàn. Điệu nhạc này ngân lên không dứt, nó khiến cho ta động lòng, khiến mười ngón tay phàm chỉ mong sao gảy được bản đàn muôn thuở, dễ chừng một trăm năm mới có một lần. Một người chỉ có thơ, Tôi không bán thơ, Dẫn thơ đi chơi, mà lại trải nghiệm cõi tâm linh của mình đến thế, chỉ qua những vần thơ giản dị, hàm súc!

Chim đại bàng vỗ cánh tầng không, mà đại bàng thì bay cao và xa lắm. Mỗi khi nó đã bay, thì vạn dặm mù khơi. Cũng như chim phượng hoàng, bay rất cao và rất xa. Cánh chim Lộc Tục thuở Hùng Vương dựng nước, bay cao và quá xa, bay mãi không trở về chăng? Làm sao có thể hoài nghi điều đó được khi ta biết trong khái niệm đi đã hàm chứa sự về, trong khái niệm trở về đã bao hàm sự ra đi. Cánh chim Lộc Tục tồn tại mấy ngàn năm trong tâm thức mỗi người Việt, bây giờ và mai sau để một ngày nào đó tất cả đều gặp nhau dưới một mái nhà quê hương thật sự thanh bình và nhất thống. Đó mới là khát vọng của tình thơ giữa cõi Không Không. Nửa đời phiêu linh lục hải thật ra chỉ tồn tại trong tâm thức ta. Ra đi để trở về, trở về để ra đi. Con chim nho nhỏ, ánh trăng ngàn, cõi phù sinh hư huyễn, sỏi đá kêu đau. Giấc mơ về một đất nước không còn cảnh thập nhị sứ quân tranh chấp quyền lực. Sao ông không thấy rõ điều đó được. Sự sống và cái chết còn có ý nghĩa gì đâu với người đã trải qua bao lần sống chết.

Tôi đã thoát trong đường tơ kẽ tóc
Người hiểu hơn ai hết rằng mặc dù có một thời nào đó, có thể cho đến bây giờ những người đọc thơ ông cũng tìm thấy tâm trạng mình qua hai câu thơ:
Ngày về mòn mỏi ngóng trông
Nào ai hiểu được người vong quốc buồn

Là một trái tim đa cảm, một tâm hồn giàu lòng nhân ái, thương yêu muôn loài để ngôn ngữ thơ còn chạm đến chỗ tinh tế nhất của hồn người trên đường đời vạn nẻo.
Ta xin vén lớp mây ngàn
Để tìm sao lạc lang thang cuối trời
Trang 261/q3
Đố ai nhặt hết thơ ca
Để ta thôi động âm ba tao đàn
Đố ai nhặt hết trăng vàng
Để ta thôi bắt đường ngang lối về
Vần thơ còn đó, đẹp thay!
Trang …/q2

Những tứ thơ rất lạ, mộc mạc như người dân quê, uyên bác như người thông thái, mà không, đó là những vần thơ đẹp như ánh trăng rừng. Giữa hai mặt của một thực tại thì cõi Đi - Về, Trước - Sau, thể hiện qua ngôn ngữ thơ ông một vòng nhất quán. Mặc Giang từng viết ông có thơ cho đời, cho chị, cho em, cho mọi người…Vì thế cho dù ông không đến, hồn thơ lai láng của ông hay tự thể của ông vẫn hiện hữu đó. Tự trong ý thức sâu thẳm, mỗi người biết rằng cuộc đời chỉ là một giấc mộng nhưng có ai viết như ông:
Đêm đêm tỉnh mộng rì rào
Ba sinh chìm nổi máu đào còn tươi!
Héo hon còn đó nụ cười
Trang 171/q2.
Khiến ta giật mình. Phải chăng thơ là tất cả cuộc đời nên ta tìm thấy trong thơ ông một nghệ thuật diễn cảm tự nhiên, vô số điệp từ chỉ làm cho các tứ thơ liên miên không dứt, mà tình thơ càng trào dâng lai láng lại càng sâu.
Tôi đi trong gió thu phong
Đón trông chiếc lá theo dòng rụng rơi.
Nhiều tứ thơ mới, diễn tả nhẹ nhàng, rất lạ, tưởng bình thường và cũ kĩ mà không! Có thể nói nó ẩn tàng vô số ẩn ngữ.
Tôi đi trong gió trong mưa
Gom bong bóng nước mà đưa về nguồn.
Tôi đi trời đất vuông tròn
Gom từng giấc mộng nghê thường thế nhân.

Nỗi cô đơn lạc lõng, niềm tuyệt vọng và phẫn nộ biến thành thơ. Bởi thơ là cõi riêng của tâm hồn người nên tự nó, thi ca nói lên tất cả, những u tình, hạnh phúc và đau khổ của đời người. Ở đây người thơ mãi độc hành trong cuộc lữ mênh mang:
Tôi đi không một âm vang
Nhạc rung không tiếng lên đàng không dây
Tôi đi chưa đó chưa đây
Tôi về hoa lá cỏ cây đổi màu
Tôi đi không trước không sau
Tôi về ngày cũ đêm sâu lụn tàn

Trong sự im lặng đó chỉ có tình thương bao la mới sưởi ấm được trái tim người. Lòng Từ rộng mở những giọng thơ thấm nhuần tình đạo là khúc hoan ca làm ấm lòng người viễn xứ. Trên đường đời, ông gặp những em bé mồ côi, chị bán hàng rong, những người khuyết tật, những bệnh nhân giàu và nghèo, những con chim nhỏ, cỏ cây hoa lá, đá cuội…Chính phần đạo ca trong thơ lục bát, phần tả cảnh thiên nhiên, là ánh sáng tâm linh chiếu sáng khắp cõi vô thường. Hồi ức về thời thơ ấu ở một xóm quê nghèo khi trở về thăm lại mái chùa xưa, khi bước chân lên đường tiếp tục cuộc hành trình…Ông tự cho mình là kẻ du thủ trong hóa thân một nhà sư, không còn ray rứt bởi niềm đau nhân thế, nỗi cô đơn của kẻ độc hành giờ đây hóa giải. Có khi nhà thơ hóa thân thành con chim nho nhỏ mà tình thơ thì thanh thoát.

Một cánh cửa khác đã mở ra cho người đọc trên những dòng thơ ông viết:
Bốn mùa thay đổi mới dễ thương
Ươm mơ sự sống mộng bình thường
Bốn mùa tương tức nhồi sinh lực
Khá biết nhau nghe mới tỏ tường

Bốn mùa cho hết cõi nhân gian
Nặng nhẹ chi cho lắm bẽ bàng
Khá biết bốn mùa thay đổi mãi
Biết rồi thì tích tịch tình tang
Trang 60/q1

Lòng từ bi là con thuyền đưa người đi qua bao nhiêu cửa ải khắt khe của cuộc đời. Những vần thơ đẹp nhất là những vần thơ trữ tình nhất. Tình thơ cũng như tình yêu, vượt trên thiện ác, nằm ngoài mọi lý luận so đo. Tự bản thể của thi ca – đạo ca là vô phân biệt trí.
Để: “Giữ lại cây đào trước sân” ông đã :
Mang thơ đi khắp cuộc đời
Rải thơ cùng khắp chơi vơi trên ngàn
Dù ai đã bán trăng vàng
Còn tôi gõ tiếng tao đàn thân thương.

Những hình tượng đẹp nhất trong thơ lục bát Mặc Giang thì rất nhiều. Ấn tượng mà ông đem lại cho người đọc, là tình yêu quê hương đất nước, mái chùa thân thương, xóm quê nghèo yêu dấu…Hai câu thơ :
Ai ngiêng nắng đổ về tây
Cho chim Hồng Lạc buồn bay cuối trời.
Hình ảnh “chim Hồng Lạc buồn bay cuối trời” rất gợi!

Một lần nữa, người đọc tìm thấy cánh cửa vô môn quan mở ra trên chiều sâu của BÁT NHÃ TÂM KINH với những điệp từ tự nhiên :
Ô hay, các bụi mây hồng
Kê thành xây mộng kết vòng thiên nhai
(Xây mộng kê thành . Trang 49/q6)
Ô hay, cát bụi mây hồng
Cành không điểm nụ, trổ bông mỉm cười!
Trang 106/q2
Ô hay, cát bụi mịt mờ
Đóa hồng mỉm nụ bên bờ trầm kha!
Trang 93/6
Phù sinh cát bụi mây hồng
Rong rêu đem vẽ tang bồng mà chi.

Một chút gì đó của Kinh Kim Cương:
Quẳng đi cái nghiệt đảo điên
Não phiền biến mất, bình yên hiện về
Quẳng đi cái nghiệt ê chề
Khổ đau nhường chỗ bốn bề an vui
Vành khô đã gắn môi cười
Đừng bi lụy nhé, hỡi người thế nhân!
Trang 92/6

Cuối cùng, một lần nữa, cánh cửa Vô môn quan mở ra rồi khép lại với : Tiếng chuông vang vọng ngân dài
Nào ai mê ngủ, nào ai tỉnh hồn
… Giật mình gối mộng thiên thai
Bừng trong giấc ngủ mê dài đã lâu
Rụng rơi một cõi tinh sầu!

2. Trọn bài thơ sử dụng đối ý, đối ngữ, vận dụng rất nhuần nhuyễn phép “tương tức đối đãi” của thập nhị nhân duyên trong nhà Phật mang đầy tính chất thiền. Ông không ngần ngại sử dụng điệp từ, mỗi lần mỗi ngữ cảnh, một tâm trạng khác nhau. Có đi sâu vào cõi thơ ông ta mới có thể nhận ra, một lúc nào đó…nhưng hãy cùng nhau đọc đã. Gượm chút đã nào.

Cô đơn, nỗi cô đơn tưởng chừng vô tận kiếp, với những dặm mù, tăm cá, biệt tăm, dặm băng, giấc mộng, mơ…trong cuộc đời ba chìm bảy nổi của người đi:
Xạc xào gió động rung cây
Rụng rơi xác lá lay lay hoang tàn

Chẳng may nghiệp dĩ xa lìa
Biệt còn không biết còn chia nỗi gì

Kẻ thân người sơ, niềm thương nỗi nhớ như một giấc mơ. Những bóng chim tăm cá, những chiêm bao, mộng huyễn, những tang thương, dâu bể, tử sinh, những niềm kia nỗi nọ…Những mong chờ, giọt sương khuya, ánh trăng vàng…Rất gần gũi với người đọc, nhắc ta nhớ đến Nguyễn Du:

Ta thử tìm xem:
Mai sau dù có bao giờ
Đốt lò hương ấy so tơ phím nầy
(Truyện Kiều)
Thân sơ, bặt tích mịt mù
Ghét thương, bặt dấu thiên thu xa mờ
(Mặc Giang)
Lênh đênh đâu nữa cũng là lênh đênh
(Truyện Kiều)
Lênh đênh bến đậu, cuối trời lênh đênh

(Nỗi niềm còn đó – Mặc Giang)
Người về chiếc bóng năm canh
Kẻ đi muôn dặm một mình xa xôi
(Truyện Kiều)
Người về góp nhặt ly tan
Người đi rơi rụng cung đàn biệt ly

Người đi về đến nơi nào
Người quay mạnh bước mà sao khóc thầm

Người đi thôi thế là xong
Người về thôi thế buồn không đêm dài.
(Một chuyến giã từ - Trang 21/q1)
Chiều tà én liệng truông mây
Hoàng hôn khép cánh nỗi này tình kia

TRĂNG là chứng nhân cho bao nhiêu cuộc tình đẹp và bao nhiêu dâu bể. Trăng có thể là một ám ảnh của Mặc Giang chăng? Rất nhiều lần ông nhắc đến trăng như một ám ảnh từ tấm bé, có khi như một người bạn.
Trăng treo vàng vọt xa gần
(Gõ cửa giọt không) trang 8/7
Vầng trăng mười sáu chia đôi
Nửa từ quê cũ, nửa trôi quê người
( Từ đó xa mờ ) tr/ 1
Rất đẹp! Viết thơ dùng toàn hình ảnh để diễn tả niềm nhớ quê hương.
Vầng trăng ngiêng nửa mái đầu
Nửa in dưới biển, nửa chầu lên non

Dặm ngàn sẵn ánh trăng soi
Đường trường mở lối vạn lời hoan ca
(Một chút lưu tình) trang 55/8
Lung linh bát ngát trăng rằm
Nâng tay đỡ cánh hoa đàm thơm hương
Trang 47/8
Trăng sao kinh ngạc khép màn hư vô
Trang 118/q 3
Vầng trăng một mảnh cuối bờ cô liêu
Trang 28/10
Có ít nhất…hai mươi lần vầng trăng được nhắc đến trong thơ ông, chép ra đây thì dài quá.

BUỒN cũng thường xuyên được nhắc đến trong các điệp từ:
Buồn trông chiếc lá la đà
Đan tâm đoài đoạn, xót xa sao đành
….
Đèn khuya chợt tắt , giật mình buồn trông
(Tôi còn đứng đó với tôi )tr /100
Tầng không én liệng buồn bay cuối trời
( Đỡ nét mây ngàn) trang 118/2
Buồn trông nước chảy qua cầu
Quyển 2
Đi như những cuộc chiêm bao
Buồn không, ai vẽ cây đào trước sân quyển 2

Ta xin vén lớp mây ngàn
Để tìm sao lạc lang thang cuối trời
( Đỡ nét mây ngàn) quyển 2
Vầng trăng một mảnh chênh vênh
Dõi soi chiếc bóng lênh đênh cuối trời
…Thâu canh le lói bên đèn
Buồn trông đổ xuống dưới thềm trơ vơ
( Một mảnh trăng mờ) trang 14/10
Buồn trông thu tím la đà

Một mai sóng vỗ đầu ghềnh
Thuyền du chiếc bóng mông mênh cuối trời
( Ai thương) trang 45/9

NỬA cũng không ít.
Nửa đời một cuộc tử sinh
Nửa mang nửa gởi chút tình trần gian
Trang 36/quyển1
Nửa đời phiêu lãng đi qua
Nửa đời đứng lại còn ta với mình
Trang 126/2
Nửa đời như một giấc mơ
Trăng soi đáy nước bóng chờ đầu non
Tr126/2
Tìm trong câu nói tiếng cười
Nửa in dấu ngọc nửa khơi vô thường
Tìm trong le lói tà dương
Nửa hong giọt nắng, nửa vương ráng chiều
Tr119/2
Nửa bên này tôi đập dũa tôi chơi
Nửa bên kia tôi luyện tôi gang sắt

Nửa bên này phải đày cho thấm mệt
Nửa bên kia không động đậy mảy may
Nửa vầng son thắm đong đầy
Nửa vầng ấp ủ niềm tây ửng hồng

Nửa vầng chị giữ trên ngàn
Nửa vầng tôi giữ trên đàng tôi đi
( Nửa vầng trăng) trang 171/8
Nửa này gió bụi phong trần
Nửa kia phân mục góp phần quê hương
( Cha về thăm lại quê nhà)
Nửa thân còn lại đang mang
Biết bao đồng đội nát tan mấy lần
Nửa thân còn lại cơ bần
Biết bao đồng đội tấm thân sao tìm
( Cha về thăm lại quê nhà)

Thay phần kết.
Những gì Mặc Giang đang để lại cho đời chính là cõi thơ của ông, kể cả nỗi buồn kể cả niềm vui kể cả hạnh phúc hay đau khổ. Ở một nơi xa ngái bên trời tây lại có một trái tim nhân hậu, một tấm lòng luôn tưởng nhớ đến quê nhà với những vần thơ sáng trong, bình dị như trăng rằm và cũng vô vàn ẩn ngữ, như cuộc đời. Mấy ai viết được những gì mình muốn viết mà không chở theo đó ít tâm tình đau đớn, khắc khoải hay hoan lạc? Nhưng dù là bi thê cõi tạm thì tình thơ luôn đứng trên thiện ác trên những gì gọi là luận lí so đo. Dưới bóng thiền môn, thơ không còn là ẩn ngữ và tứ thơ thì có khi thật ác liệt mà thật vô biên:
Chữ tròn khép lại chữ vuông
Rụng rơi cát đá, vỡ tuông ngọc ngà
Chữ gần khép lại chữ xa
Không gian nín thở, nữa là thời gian
Tất cả trong một, một trong tất cả, tình thơ và hồn thơ lai láng khôn cùng. Thực tại không bao giờ là chốn lưu đày và tình thơ thì Không Không. Trong cõi thơ bất tử, vằng vặc ánh trăng vàng qua kẽ lá.
Vầng trăng mười sáu chia đôi
Nửa từ quê cũ, nửa trôi quê người.
Và đó là cái tình sâu thẳm của người ở bên kia bờ đại dương trùng trùng sóng vỗ gởi đến chúng ta. Kính phục thay!

Phương thảo viên, giữa mùa đông.
Ngọc Túy
Tháng 11 - 2008
Sen Hong
Thành tích nhóm II (100 bài)
 
Bài viết: 51
Ngày tham gia: Thứ 5 21 Tháng 5, 2009 12:23 pm

Re: Tuyển tập thơ Mặc Giang

Gửi bàigửi bởi Sen Hong » Thứ 6 05 Tháng 11, 2010 3:15 am

MẶC GIANG KHÔNG BÁN THƠ ĐÂU
THẾ HUYỀN

Đứng dậy loanh quanh một vòng. Khu vườn cuối đông trổ đầy hoa dại, những cụm nứt nẻ tím vương, mấy chùm ngũ sắc kiêu hãnh, bụi cúc dại cũng tím biếc hoan ca, rồi những loài không tên hay không biết tên vẫn hài hòa nhịp sống. Mấy con chim vui reo giục mặt trời khan hiếm mùa đông lên thăm hỏi. Loanh quanh một vòng. Đây là vòng thứ ba rồi. Không, thứ tư. Mà thứ năm mới đúng. Bắt đầu một việc gì quả thật là điều quá khó khăn, kể cả tiếng nói riêng thầm. Chúng nó đang xô đẩy nhau. Vâng, cảm xúc, tôi nghe rõ ràng sự tranh chấp của chúng. Cũng phải hiểu và bỏ qua thôi, tại dòng cảm xúc nào cũng muốn tuôn ra từ ngòi bút sớm nhất. Nguy hiểm. Bao ngòi bút đã khô khan rồi mà chưa thành dòng được bởi sự tranh chấp này, dù có lắm điều để viết.

Ôi, nấm mộ. Tôi lại nghĩ đến nấm mộ. Phải bắt đầu từ nấm mộ thôi, những nấm mộ quen thân của muôn vạn niềm diễm tuyệt. Mặc Giang ơi, tôi lại rung cảm về người thơ với nấm mộ mất rồi.

Nấm mộ, trước mắt tôi là nấm mộ. Mặc Giang trở thành nấm mộ khi nào mà nơi đó lại tái sinh, lại nảy mầm những lời thơ bất biện, miên man? Tôi đang ngồi với nấm mộ, nơi giao thoa giữa sự sống và cái chết, nơi mở đầu cho những cuộc tương phùng của niềm đau và hạnh phúc, bất ngờ và thú vị. Mặc Giang đã khai sinh liên tục từ thể trạng này sang thể trạng khác, rồi thể trạng khác nữa trên cùng một xác thân, qua chỉ ánh mắt nhìn. Thơ ông chính là minh chứng cho cuộc khai sinh kì lạ này. Bước ra từ nấm mộ, thoát thai từ những ảo ảnh phù phiếm, người thơ reo ca trong thế giới khôn cùng, góp chút lửa cho mùa đông ấm lại, rộng vòng tay cho đượm vị tình người, đem chút gió cho những ngày khan hiếm, hòa chút lòng trên ánh mắt quê hương. Trịnh Công Sơn được ca ngợi là gã hát rong phiêu du trong cõi tạm, viết ca từ y như hệt trò chơi, lạ lẫm. Hàn Mặc Tử thì rêu rao u uẩn, hát ca, thất tán, ru đời hiu quạnh bằng những trang thơ. Còn ai nữa? Nhiều lắm. Mỗi người là một trang thơ, một bài ca rất mới. Mỗi người là một thế giới thầm riêng. Với Mặc Giang, tôi có cái nhìn lạ về người thơ này. Mỗi buổi trà khuya cùng người bạn già, người bạn đã để ngòi bút mình khô khan khi viết chưa được mấy dòng bởi sự tranh chấp của cảm xúc, chúng tôi hay nhắc đến thơ ông. Bạn biến cùn dấu bút trên đá, từ đá ươm thơ, từ thơ làm nhịp thở, cũng thênh thang trong những nỗi đau đời để nở ra đóa Diệu Liên Sơn bạch phát. Người bạn già hạnh phúc lắm khi đọc được thơ Mặc Giang, hạnh phúc lắm khi hai người bạn - nối liền hai thế hệ ngồi nghĩ về người thơ này. Có lần :

“ Tôi là tôi của âm ba tích tắc
Vượt vô cùng đột phá mọi âm thanh
Đến và đi trong một thoáng thật nhanh
Sẽ có mặt nơi nơi cần biến hiện ”
(Tôi sẽ ngủ một giấc yên, bất động).

- Lâu rồi mới được đọc những vần thơ như thế này. Bồ tát thiên thủ thiên nhãn. Tui có cảm tưởng như Mặc Giang đã nói hộ tui những điều sâu kín. Ông sống chín quá, chắc thao thức nhiều! Người bạn già đã tâm sự với tôi rồi cao hứng, lấy kính đọc thêm vài trang thơ nữa, nghe xúc động dâng đầy. Tôi lên tiếng :
- Đúng chú à, thơ Mặc Giang “hằng chuyển như bộc lưu”, ai ai đọc cũng sẽ thấy được một phần hình ảnh mình trong đó. Ông viết thơ xem ra còn dễ hơn chú lôi điếu thuốc từ trong hộp. Thơ chi mà lạ lùng, càng đọc càng thấm, có khi giật mình.
- Người tui lặng lẽ tri ân.
Mà “hằng chuyển như bộc lưu” thật. Lần đầu tiên tôi thấy một người làm thơ tài tình và dễ dàng đến vậy. Vào cõi thơ ông, ta bắt gặp một điều gì rất lạ. Lạ tại trong lúc đọc, tôi thử đưa tay qườ vào không gian là tưởng như nắm được những hình ảnh tuôn chảy trong thơ. Lạ tại ở đâu thơ cũng có mặt, y hệt như đó là những cuộc nói chuyện giữa con người và vũ trụ. Nhìn đây. Bước đi. Đi tiếp. Thấy không? Thơ Mặc Giang đang có mặt. Thử bước ra đường. Thấy chưa? Đây này, “Tôi là người đạp xích lô”, “Tôi là người phu quét đường”, “Tôi là người phu khuân vác”, mờ mờ kia, nhận ra chưa, “Tôi là người du thủ, em ơi”… Thử bước vào nơi quán trọ kì khôi, kia kìa, “Tôi là người khùng”, “Tôi là người câm”, “Tôi là người điếc”, ghé mắt nữa đi mà “Thăm viếng trại cùi”, “Thăm viếng nhà thương”, “Thăm nhà thương điên” để “Thương cảnh ngục tù"… Thử lên vùng cao một chuyến sẽ gặp “Tôi là người cạo mũ cao su”, “Tôi là người phu hầm mỏ”, để cúi đầu “Gởi người ở vùng cao”… Về đồng bằng, về vùng sâu nhé, nơi đó, thấy chưa, có “Xóm nhỏ tình quê”, có “Tôi là người nông dân” để “Tôi thương em bé nhà nghèo”, “Tôi là người dân quê đồn điền” nên thương lắm những “Vợ chồng quê”. Bóng ai xa xăm kia. Nhận ra rồi, “Tôi là người lái đò”, “Tôi chỉ là một ông thầy tu” dừng lại hỏi han, đôi lời thăm “Người mua bán ve chai”, “Thăm chị bán hàng rong”… thăm nhiều nơi nữa để “Thương cho những người bất hạnh”, để nói lên một điều tưởng chừng như đơn giản “Thương trẻ thơ quê nghèo khốn khó”… Mặc Giang bước đi, đi khắp mọi miền, bước chân in vạn dặm đường qua. Đi để biết một ngày hoang vu. Đi để hiểu một đêm mịt mù. Đi để về sống mãi với thiên thu. Đi để “Vương hình cát bụi lang thang”, để hóa “Ta là ta mãi mãi”. Cái giây phút nhiệm mầu lắm!

“ Ta đi bóng tối đêm dài
Để nghe sự sống miệt mài về đêm
Ta đi ánh nắng vươn lên
Để nghe sự sống thênh thênh ban ngày”.
( Ta xin vào cõi nhân gian )

Mặc Giang đã là quê hương, đã là Bắc Trung Nam nối liền một dải, đã là sóng biển hòa vào sương núi, thở nhịp thở chung của nhân loại. Ông gieo vào đời những phiên khúc thực tại rung cảm đến tình thương và hòa bình cho một ngày mới. Mặc Giang… cầu xin… “Người thương nước lại hai lần thoát nước”… vong quê. Con sông trầm lắng đã lìa cội nguồn rêu rao đời mình trên hành trình vô định. Con sông lặng lẽ… trôi… tìm kiếm… đợi chờ… rồi đêm đêm xa xăm nghe niềm đau buốt nhói!

“Ngày về mòn mõi ngóng trông
Nào ai hiểu được người vong quốc buồn”.
( Việt Nam, Quê hương còn đó)
Con sông trầm lặng, cựa mình xốn xang với những nỗi bọt bèo. Lạc dấu quê hương, con sông cuộn mưa vào rưng rưng dòng lệ thảm. Quê xa, hành trang tay trắng, con sông vốn tĩnh mặc cũng vài lần cựa mình tìm hơi thở Việt Nam, gần mà xa vạn dặm. Xăm xoi đời mình trong lòng bàn tay. Mười ngón khô khốc như hệ số nhân vạn lần nhớ thương cõi nhau rốn của một kiếp ra đi định mệnh. Trong lòng bàn tay, những đường rẽ dọc ngang của tỉ con đường đời muôn hướng. Nào ai hiểu được người vong quốc buồn? Câu hỏi hét toang cả vũ trụ. Quê hương đâu rồi mà mang hai chữ "vong quốc", vác ba chữ "vong quốc buồn" tới tới lui lui? Con sông thả mình lặng lẽ tìm về nguồn xưa. Đi hướng nào đây khi đôi bàn tay chai xạn, những ngã dọc ngang càng hiện rõ thiên hình? Những trằn trọc làm gợn sóng lăn tăn. Quê hương đây rồi, trong hơi thở của sông êm, trong thoáng nhìn xuôi ngược:

“Người và tôi hít thở, nói cười
Nhưng có lẽ tôi khác người
Vì tôi mang hoài quê cũ xa xôi
Nơi đó có tôi
Từ lúc sinh ra đến một khoảng cuộc đời
Dòng máu nóng còn tươi
Nhồi nhét con tim
Chiếm trọn vẹn và dâng tràn tâm tư lẽ sống
Còn nơi đây, quê hương xứ người ơi ”.
( Niềm thương )

Dòng sông thao thức, thốt ra những lời trong nỗi nghẹn ngào ứ đọng. Câu thơ gẫy khúc, đứt quãng, tiếng nấc viễn xứ đã thành hình. Con thuyền viễn xứ lênh đênh, dòng sông êm trôi mà chứa vạn ngọn ngành. Mặc Giang viết về quê hương như thở từng hơi, có khi vội vàng, có khi thanh thản, lúc thì reo vui, lúc thì quàng hoảng, gieo trong lòng người đọc những cảm xúc ứa nghẹn, rưng rưng. Dõi mắt trong thơ, ta cứ ngỡ mình bước chân đi trên vạn đường đất Việt, con đường sắc không mở ra từ cánh cửa vô thỉ và khép hờ ở cánh cửa vô chung, cả hai cánh cửa chưa ai đi thấu, mà thật ra nó có hiện hữu không? Thơ Mặc Giang trở thành biểu tượng quê hương, trở thành tiếng gọi tận cùng tâm hồn của người biết cảm thông và sẻ chia trước mọi thân phận. Cô gánh hàng rong vẫn đi về khi còn sương đọng; người phu quét đường gom luôn cả ánh nắng hạ để gọi cơn mưa đông, xua lá thu để đẩy nét xuân về; bác đạp xích lô oằn lưng như người lái đò đưa khách tới lui trong cõi ta bà; em bé nghèo ngồi ao ước một điều gì rất lạ; rồi đó, những hình ảnh tang thương, đau lòng, xót xa với bao thân phận nổi nênh trên cán cân đời hoen dấu… Tất cả đều là tiếng nói sâu kín, khó thổ lộ, khó viết, vậy mà Mặc Giang đã làm được. Nấm mộ - dòng sông, hình ảnh đẹp của buổi hoang sơ. Nấm mộ lưu xuất hình hài. Dòng sông rọi soi ảnh bóng. Như cánh chim bay ngang qua mặt hồ cúi đầu thăm hỏi, vần thơ nào đã thả xác giữa dòng sông. Mặt hồ phẳng lặng nên bóng chim không níu giữ, còn câu thơ thả vào dòng sông trở thành muôn vạn gợn sóng rì rào gửi giấc mơ đời óng ả. Mặc Giang – dòng sông tĩnh lặng thì cái gì mà không thể soi bóng và hiện rõ cơ chứ. Tất cả đã thành thơ như quá trình quán chiếu nội tâm. Đúng rồi, Mặc Giang luôn soi dòng thơ mình trên ánh mắt của quê hương. Quê hương bao mùa mưa nắng, vần thơ mấy lượt nắng mưa. Cả hai cuốn nhau đi trên lộ trình vô tận, ấp ủ giữa dòng, trôi …

Tôi không biết gì về Mặc Giang ngoài việc ông là một người thơ – nghệ sỹ. Người thơ – nghệ sỹ lặng lẽ thu xếp đời mình lên đường đi góp nhặt những rác rưởi, chăm chỉ thu gom phế thải, cần mẫn tích chứa những thứ tầm thường để chế biến chúng thành những thức ăn rất tuyệt hiến dâng lại kẻ đã vứt đi, khiến nhiều người phải giật mình sửng sốt. Tôi cũng mang tâm trạng như thế. Đọc một vài lần thơ ông bỗng lẩn thẩn: “Ủa, đời mình đã đánh mất những thứ bình dị mà rất đỗi thiêng liêng thế sao?”.

Lần này tôi đã lẩn thẩn với câu hỏi trên trang giấy, để rồi hai ngày gác bút không viết được chữ nào. Câu hỏi gì mà sâu hun hút. Hai ngày đi rong, lang thang đem thơ Mặc Giang thả trôi khắp nẻo đường xứ Huế. Dừng lại ven dòng Hương Giang, thấy câu thơ Mặc Giang nổi nênh bềnh bồng trên sóng nước. Cuối đông, lạnh kéo về, mấy pho tượng trong công viên thu mình để lộ những nét uốn cong. Tại sao? Tại sao? Câu hỏi dồn dập đến với tôi. Thư giản thôi, tôi thở nhẹ:
"Ông già thong thả chờ mưa tới
Quên kiếp bấp bênh chiếc thuyền nghèo”.

Dòng người tấp nập qua cầu. Tại sao? Tại sao tôi lại viết nên cảm xúc của mình về thơ ông? Lại hỏi. Nó đó, nó đã làm tôi thả viết, xuôi cuộc rong rêu hai ngày nay, tay bế tay bồng một điều gì không rõ. Tại sao phải viết? Tại sao phải diễn tả? Tại sao? Dòng sông ơi, trả lời cho ta với. Viết gì đây khi thơ Mặc Giang đã bàng bạc mọi cảm xúc đời, mọi nỗi đau đời, mọi tiếng rao tìm cầu hạnh phúc trên từng thân phận? Nói gì nữa đây khi thơ ông đã ấm tình người, đã đầy tình quê, đã đưa lời thề Chân Như đến với loài người trong tình thương vô ngã? “Tôi chỉ là một ông thầy tu”. Ôi, người nghệ sỹ góp sỏi đá thành thơ cho cõi người nhiều thêm hơi ấm! Cảm xúc riêng của mình là gì đây? Là trích thơ cho đầy trang giấy sao? Nếu trích thì trích hết, mấy trăm bài thơ không thiếu một chữ, kể cả một dấu câu. Như thế là người viết đã nói xong cảm xúc của mình rồi, đã viết lại toàn bộ từ ngữ của người thơ Mặc Giang rồi. Thấy thơ ông nằm ở đâu chưa? Trên mỗi cát bụi của mỗi nẻo đường đó. Tìm ra không? Ngay trong cái nhìn cố tìm thơ đã là thơ rồi, những đơn sơ đã thành thơ, bởi người nghệ sỹ thênh thang đã liễu lí‎ duyên sinh diệu vợi.

“Gã ăn trộm bỏ quên ánh trăng bên cửa sổ”. Ánh trăng vằng vặc như thế mà gã vẫn để quên, chỉ ham lao đầu vào những điều gì huyễn hoặc. Chân lí là ánh trăng. Chân lí là sự hiện hữu đời thường. Nói chi hạnh phúc khi không thấy đau thương. Sự sống được nâng niu khi ta biết đường về cái chết. Thơ Mặc Giang xoáy sâu trong dòng chảy duyên sinh, cái này mở cửa để đón nhận cái nọ. Cánh bướm bên kia đại dương chao động cũng khiến không gian bên này đại dương thấp thỏm. Cái quảy chèo nhẹ của lão ngư đầu nguồn cũng khiến nước sông trăng cuối bờ gợn sóng. Thơ ông xuyên suốt được điều này, hầu như mọi hình ảnh đều hiện hữu và đan xen với nhau khó tách rời, cho nên tất cả những gì ông viết chung quy vẫn muốn mong con người có cái nhìn thiện cảm về nhau, bỏ đi xiềng xích của cái lòng vòng, lẩn quẩn ngã – nhân. Đường tâm linh tuy mỗi cõi mỗi thân nhưng gần gũi nhau lắm, vạn sự vạn hữu trong cái nhìn người thơ đều liên hệ rõ ràng mật thiết. Đơn giản thôi. Bởi ông là cuộc di cư của muôn ngàn tinh thể, rớt rơi vài giọt sương trong; là mặt trời rong chơi cho trăng sao hiện hữu, mưa nắng đi về; là tiếng thơ vắt vẻo trên lưng đồi cho phương xa nghe ngóng, sức lực hồi sinh. Một người bạn thắc mắc khi cầm tập thơ Mặc Giang, bảo một tháng mà viết mấy chục bài thơ thì làm sao có cái mới được, làm sao không lặp đi lặp lại được. Tôi cười. Một điều nhiều người không biết đến, làm thơ đâu cần phải mất nhiều thời gian. Một bài thơ có khi chỉ cần viết trong năm hay mười phút là xong, không cần chỉnh sửa gì mà vẫn sâu và hay. Điều quan trọng của người làm thơ không phải tính trên số lượng tác phẩm, tác phẩm chỉ là khâu cuối cùng. Điều cốt tủy làm nên thơ phải là cách sống, cách nhìn. Mặc Giang đã thấy, đã biết những bọt biển sương đèo, tánh là vậy, tướng là vậy, dụng là vậy… Và viết, viết để cho thơ thành hình mà thôi. Dòng duyên sinh trôi chảy trong người thơ, đó chính là Sự Thao Thức Nhân Bản Của Một Đạo Sĩ. Mặc Giang đã sống, biết sống, sống hết mình trong tinh thần vô ngã, hoạt dụng để hóa thân khắp cõi trần ai mà xoa dịu vết thương trần thế, vẫy chào rộn rã bình minh. Dòng chảy duyên sinh trong thơ ông hiện hình ngay trên từng dấu phẩy mỗi câu. Đọc kỹ chúng ta phải giật mình. Những câu thơ bùng vỡ nguồn cơn, lặng người với mấy dấu phẩy lạ lùng. Dấu phẩy ngạo nghễ, đứng hiên ngang phân chia khoảng cách giữa các ngôn từ nhưng thật chất là kéo chúng gần lại với nhau hơn. Đọc kỹ, mấy dấu phẩy làm hồn ta tê tái, rưng rưng như chuẩn bị cho một cuộc bùng vỡ tâm linh có sự cộng tác của cuộc chấn động dữ dội mang âm hưởng thi ca. Mặc Giang đã góp nhặt, nâng niu từng thân phận, cho đến thân phận nhỏ bé của dấu phẩy, làm cuộc đời thêm đẹp và đáng trân trọng hơn trong mắt ai. Có thể đó chỉ là một việc làm vô tâm, một việc làm phát xuất từ tiềm thức nhưng chúng minh định một cách rõ ràng rằng, mọi thứ đã đầy đủ trong người thơ, xúc sự hành tàng. Dòng duyên sinh cứ trôi, và dòng sông êm cứ hát ca, ai cần rêu rao đổi chác:

“Nhưng tôi không bán thơ đâu
Óng ánh sợi thơ gợn sắc màu
Đôi mắt qua thơ đời tuyệt mỹ
Đêm tàn còn đọng những canh thâu”.
( Không bán thơ đâu )

Có lần đọc bài thơ, ngồi một mình mà như thể tôi đang trò chuyện với thi sĩ: “Hàn Mặc Tử bán trăng, Tú Xương bán nghèo, người ta bán thân phận thì thầy cứ bán thơ đi, ngại gì! Bán đi thầy, ai mua thì người đó lỗ, lỗ đậm. Hay tại thầy thương chúng sanh quá, muốn khuyên họ đừng mua thơ nên bảo trước không bán?” Cuộc độc thoại làm tôi mĩm cười. (Chà! Biết đâu có Mặc Giang thì ông đã viết thêm một bài thơ nữa khi thấy tôi cười cũng nên, nhưng nói trước, tôi không dại mà mua thơ đâu). Mặc Giang không bán cũng phải, tại thơ ông là tiếng nói của cuộc đời. Thấy đời là thấy thơ ông, lao vào đời là lao vào thế giới thơ ông. Vậy thì mua làm chi cho dư thừa rồi không có chỗ để, chẳng lẽ mua về lại thả trôi sông? Không, xin đừng làm dòng mặc giang gợn sóng!

Hai từ quê hương trong thơ ông đã xoáy sâu bao thế hệ, có đủ mọi con người, bao hàm cả thiên nhiên làm cho hai từ này trôi chảy mãi không hết chuyện, người đọc vì thế mà cũng xao xuyến, ưu tư. Quê hương là thân phận, là tình người, là tình đất đá nở hoa, là lời Kinh tuyệt diệu vang xa để trở về nơi con sông lặng lẽ trăng ngàn. Quê hương là Mặc Giang… thiên giang hữu thủy thiên giang nguyệt… Người bạn già của tôi đã trở thành nấm mộ hoang vu, cắm ngòi bút khô cằn làm bia không tên tuổi. Trên ngôi mộ ấy hoa cỏ lại tái sinh… Thà uổng khẩu vô ngôn, ngậm miệng lại đừng nói gì cả… Mà nói chi đây?... Nhìn lại thấy mình chưa nói gì… Quay đi nghe chừng đã hết chuyện… Tôi thích hình dung… Tôi hình dung thấy dòng sông… lặng lẽ… thao thức… đếm tóc bạc nghe chừng đời chưa trọn… ông lái đò khua mái chèo làm tung vỡ cả ngàn trăng, sông ôm ấp… Bác phu xe thả giọt mồ hôi xuống mặt nước, sông vỗ về… Chị hàng rong hắt phận nghèo qua ánh mắt, sông trân trọng… Bạch phát thiên vân… Cảm ơn phu quét đường Mặc Giang, cảm ơn ngôi mộ - dòng sông đã cho tôi trở về với những gì gần gũi… không dám làm phiền, chao động sông êm.

Này em ơi, đừng bao giờ hỏi thanh bình từ đâu có. Sống giữa cuộc đời với tình thương không giới hạn, sự lân mẫn chẳng điểm dừng thì nơi đó ắt sẽ trổ yên vui. Câu Sám Hồi Đầu vẫn còn vang vọng từ quê nghèo đến xứ sở xa xôi. Em ơi, không thành danh cũng thành nhân, đừng phụ!

Giật mình, nhận ra ngòi bút của mình cũng khô khan khi chưa thành ý bởi sự tranh chấp của những dòng cảm xúc. Thôi, hẹn gặp lại Mặc Giang, hẹn gặp lại người thơ quê hương ở một nơi nào đó, có thể ở nơi không ai thèm mua thơ, có thể trên lộ trình miên viễn không tên để Nấm mộ - Dòng sông – Hồn thơ – Thế hệ gắn quyện vào nhau. Nhưng chưa hết đâu, còn phải dâng tặng Mặc Giang một bài thơ nữa. Thơ rút tỉa từ con chữ ông dùng, rút từ tựa đề của một số bài. Có thể, đây cũng là cảm xúc mà Mặc Giang đã gửi vào thơ mình, nếu tôi cảm nhận đúng về ông:

Em thấy đó, nơi xa mờ hoang đảo
Dòng thơ ươm tình tự, gởi quê hương
Tôi xin tôi là người phu quét đường
Tôi gọi tên tôi – Bài ca sỏi đá

Này em nhé, cuộc đời là thế đó
Đôi vành khô ứ đọng, nước mắt nào?
Ngày trở về hoa nở giữa rừng hoang
Đi là đến, đường về luôn bỏ ngỏ.

Em đừng hỏi An Bình từ đâu có
Bên bờ lau biển động Sám Hồi Đầu
Nơi quê nghèo nho nhỏ gởi vùng sâu
Không thành danh cũng thành nhân em nhé!

Xin chắp tay cho Hòa Bình trở lại
Xin chắp tay tái tạo thuở hồng hoang
Tôi muốn nói giữa muôn ngàn miên viễn
Bùng vỡ Sắc không mĩm nụ vô cùng

Vén lau lách bên bờ rêu sỏi đá
Mai tôi về trao thế hệ đàn em
Tôi thương quê hương máu chảy ruột mềm
Nối một nhịp cầu – Quê hương nguồn cội
Bài ca sỏi đá - Tôi gọi tên tôi.

Hãy thử, chúng ta sẽ còn viết được nhiều bài thơ như thế.
Tất cả như một lời tri ân gửi đến Sự Thao Thức Nhân Bản của người thơ Mặc Giang, dâng lên dòng chảy tâm linh đang lưu xuất nối liền muôn cõi…
Nơi nấm mộ, một ngày mới lại bắt đầu… Nhật Tân… cuộc tái sinh thầm lặng của một dòng sông êm… Mặc Giang… cuộc hóa hiện của những vần thơ không bán…

*****************
Sen Hong
Thành tích nhóm II (100 bài)
 
Bài viết: 51
Ngày tham gia: Thứ 5 21 Tháng 5, 2009 12:23 pm

Re: Tuyển tập thơ Mặc Giang

Gửi bàigửi bởi Sen Hong » Thứ 6 05 Tháng 11, 2010 3:20 am

VỌNG GIỮA HƯ KHÔNG

"Hãy khơi lên những ngọn lửa lụi tàn, để cho cuộc đời là bài thơ khúc hát, tiếng ca dịu dàng như rơi nhẹ vào không gian..."
(Gởi quê hương - Mặc Giang).

"Thương thay cá chậu chim lồng
Nhảy bay lặn lội cũng trong ngục tù"

Ôi! biển khổ ba đào, trùng dương dậy sóng. Trong rừng cây, cành chen nhau mà lá cũng chen nhau. Nơi phương xa hướng về cố quận, theo dõi từng hơi thở, nhịp đập của con tim, Mặc Giang thấy thương xót cảnh đời xôn xao danh lợi, rộn rực tranh đua. Để rồi, có những hôm:

Thao thức vì ai ngồi đây mãi...!

Và ai đó đã suy gẫm, gẫm suy về lí tưởng. Bước ra đời độ sanh dễ lắm sao. Chẳng khác gì thuyền dậy sóng ba đào. Ra giữa biển chịu biết bao dồn dập...Thế nhưng, Mặc Giang đã không ngần ngại, với thệ nguyện rộng sâu như biển, "ngũ trược ác thế thệ tiên nhập". Cho nên:

Tiếng lòng thúc dục thương nhân thế
Bút mực yêu kiều dệt thành thơ...

Cuộc tồn sinh lận đận, mây trắng ẩn non ngàn, lênh đênh như cánh nhạn chiều thu ... Trần lao là thứ vô thường.Vạn vật trong thế gian đều là giả hiện. Ngó lại càn khôn cha mẹ sanh thành chẳng khác nào hạt bụi chợt còn chợt mất, như mảnh phù du thoạt nổi thoạt tan...Bụi trần dao động lăng xăng, hư không vẫn tĩnh lặng.

Lành thay, trong cảnh giới tài sắc, danh lợi của cõi Ta Bà, rạng rỡ hình bóng những bậc chân nhân nối tiếp trên đường dài phiêu lữ chấm phá điểm son tạo thành dấu ấn làm cho cõi diêm phù không phải chỉ là nơi đày ải tử sinh! Cái gì là khổ, cái gì là khổ đế! Cái gì là diệt, cái gì là diệt đế! Cái gì là sắc, cái gì là không sắc! Nếu trầm luân sao ta đeo đẳng ta bà? Nếu cát bụi vô thường sao ta chẳng mất hư hao?

Nhận diện, đối mặt, bước đi, nhìn thấy, cơ cảm, tư nghì thì có gì phiền ưu, kham nhẫn! Bầu trời không lồng lộng thì mây trắng đâu có thong dong! Biển cả không mênh mông thì sóng mòi đâu lướt gió! Nếu tất cả đều buông, đều bỏ, đều lẩn tránh thì chẳng khác nào thả hư vô đi vào cõi chết, thả cát bụi đi vào rêu mờ, trầm mịch lặng yên!

Sinh tử không ngừng, tại sao đóng cửa ? Mất còn biến hiện, tại sao buông trôi? Hoa hồng chỉ có khi trổ trên cây gai góc. Chồi non chỉ nẩy khi sinh lực điểm cuối cành khô. Nụ cười và tin yêu đương nhiên đã đẹp những khi diễm hạnh nhưng càng đẹp hơn trên những muộn sầu. Lìa bùn sao có được sen? Nước nào gọi là trong nếu không có đục? Đường trần mở cửa đón nhân gian. Tử sinh vẩy chào reo phù thế. Xưa nay, mãi mãi và vô cùng! Vốn như thế và trên tư thế đó, Mặc Giang, người đã đem đến cho đời món quà tinh thần lớn nhất, tạo cho con người có một nghệ thuật sống bình an, thông cảm, cởi mở, yêu quê hương, khơi dậy tình người:

"Tha nhân mở cõi thương lòng
Nhìn trong thiên hạ khắp trong cuộc đời
Nơi nào khổ ải chơi vơi
Ta xin đến đó cho đời bớt đau
Nơi nào bãi biển nương dâu
Ta xin đến đó bắc cầu lại qua".
(Hoa Tha Nhân)

Trong suốt chặng đường qua, thơ Mặc Giang đã khởi sắc, nghinh hương, và giờ đây, lại chấp cánh cho nhạc bay cao. Âm nhạc ấy của Mặc Giang đã nâng thơ lên thành một cung bậc cảm thụ mới như ngọn gió trong lành đang thổi về trên khắp mọi miền. Tập nhạc mang tính triết lý hiện sinh kỳ ảo trữ tình : "Dòng thơ gọi tình người", đi trên "Hành trình quê mẹ" không ngưng nghỉ, đâu không quê mình, đâu chẳng của ta, “Mình với ta tuy hai mà một, Ta với mình tuy một mà hai”, cùng "Lối cỏ hoa cài"... mở ra vạn lối, như cầm trên tay, ngay trước mắt, tuyệt siêu mà hiện thực, kỳ diễm mà hiện sinh, góp phần tô điểm cho vườn hoa Phật học, thơ nhạc nước nhà thêm màu sắc phồn vinh.

'' Nghĩa sông tình biễn mênh mông
Sông đi ra biển bềnh bồng ra khơi
Sông đi từ giữa núi đồi
Xuyên qua rừng nội trụt trồi cao nguyên "
(Tình biển nghĩa sông-Thơ nhạc).

Giữa không gian tịch lặng, những ca khúc được phổ từ thơ Mặc Giang đã giao thoa, rung cảm và ngân lên thành lời ca ngọt ngào, êm dịu . Con người hội nhập cõi uyên nguyên mênh mông diệu vợi . Hương đất trời bây chừ trổi khúc lan man bất tận trong mạch nguồn sâu thẳm của năm ngàn năm văn hiến con Lạc, cháu Hồng.

Thơ nhạc Mặc Giang đơm hoa kết trái, đến độ chín muồi, người đã dâng cho đời những quả ngọt nồng nàn hương vị, đậm đà tình yêu quê, như trái cây bốn mùa:

"Cây ngon trái ngọt tươi màu
Quanh năm suốt tháng chớ đâu một ngày
Sống sao cho trọn vui vầy
Người kia cũng nhớ người này cũng trông"

Ai đang sống quê mình hay dù có xa quê, nghe điệu nhạc mà không dừng chân đôi chút, để sống trọn tình quê, mà nâng niu gìn giữ, mà hoài vọng cố hương, và muốn trở gót quay về thăm lại chốn xưa:

" ... Thái Nguyên yêu ơi, sức sống chứa chan nâng niu dân tình đảm đang, xin vẫn không nguôi thương nắng mưa quê tôi":
( Thái nguyên quê tôi)

...Và từ dạo ấy, sắc thắm muôn hoa lại nở khắp thân thương trên muôn vạn lối đi về:

" Hoa nào có ý lạ đời
Bởi hoa muôn sắc tuyệt vời thế thôi
Bông hoa là của đất trời
Ngắm hoa là của ai người biết hoa"
(Sắc thắm muôn hoa)

Những đóa hoa lòng thánh thiện kết tinh tình thương yêu vô ngã, tung nở ngát hương theo từng nhịp đập con tim bằng những lời ca khôn xiết niềm vui bất tận vang vọng giữa cõi ta bà uế trược, đau thương :

" Hướng dương khoe ánh thái dương
Quỳnh hương nhoẻn nụ đêm sương rực màu
Hoa sen nở rộ dưới bàu
Lại chen hoa súng trắng màu hoa cau.
(Sắc thắm muôn hoa)

Mặc Giang ung dung giữa cuộc đời, bình dị giản đơn, gần gũi thân thiết với cuộc sống con người như hoa sen nở rộ dưới bàu, trong đám bùn lầy không nhiễm chút tanh hôi. Hương các loài hoa thơm không bay ngược chiều gió. Nhưng hương người đức hạnh ngược gió khắp muôn phương. Chỉ có bậc chân nhân toả khắp mọi phương trời. Thơ ông là nguồn sống vô tận của vũ trụ càn khôn. Và ở đó, ta bắt gặp vẻ đẹp của một tâm hồn thi sĩ:

''Tai có thể nghe ngàn vạn lí xạc xào
Mắt có thể thấy khuất muôn trùng vời vợi
Vượt cung trăng để thăm viếng hằng nga
Căn gác nhỏ nhưng nhìn trời đất hẹp''.

Như vầng trăng sáng tỏ không vướng chút mây mờ, Mặc Giang đã thong dong giữa cuộc đời "bước đi không mỏi, bước tới không ngừng''. Và cứ thế:

" Chân chưa mỏi trên nẻo đường vạn dặm
Núi dốc bản đồi đưa tay bắt nắm
Cát bụi gió sương một cõi trần gian".

Chính vì tình thương yêu bao la nó len sâu trong tim, chảy khắp huyết mạch cuộc đời bình dị của tâm thái siêu việt, nên thi sĩ đã không ngần ngại, thăm khắp hang cùng ngõ hẻm, "biển gọi mây ngàn tôi cởi sóng vượt đi", gian nan như lửa rèn tâm trí, nện gót vang lừng nhịp khúc ca. Mỗi động tĩnh khứ lai của ông đều là bài pháp không lời.

"Phật Pháp Thân quê nhà ta đó
Đạo cứu đời vời vợi thanh lương
Chân diệu hữu ai ai cũng có
Đạo vì đời truyền khắp muôn phương".

Và có ai biết rằng, Mặc Giang không bao giờ bỏ lỡ cơ hội "tiếp dẫn hậu lai, báo Phật ân đức", nhiệt huyết thắp sáng ngọn đèn chánh pháp "phá nghi võng ư trùng trùng", luôn thổi ngọn gió an lành vào thế gian hỗn độn này:

"Hoa Nhập Thế vào cuộc đời tế độ
Sống an lành trang trải vạn tình thương
Dìu dắt nhau trên thiên lí đường trường
Một khi biết quay đầu là bỉ ngạn".
(Hoa nhập thế).

Giữa gió chướng mây ngàn và phong sương cát bụi, mỗi bước chân ông đi cũng chính là mỗi bước chân trở về. Thi sĩ đã gieo vào đời ngũ trược những bông hoa lấp lánh ánh trăng ngàn, những ca khúc trữ tình vang lên từ vần thơ ấm áp tình đời, lặng lẽ âm thầm đưa những con người còn tham sân nhân ngã bỉ thử, quay cuồng trong vòng xoáy của cơn lốc lợi danh, được tĩnh thức đi về trên một đạo lộ an bình, ngát hương đạo hạnh.

Sự hiện hữu thơ nhạc của thi sĩ chính là suối nguồn đạo đức mà chúng ta có thể vốc uống được dòng nước mát trong lành của bản thể trào tuôn vô lượng. Thơ nhạc Mặc Giang cất lên cao. Dòng tâm thức đang ươm mình cho hoa đời đua nở, mạch sống giữa sắc pháp và tâm linh, giữa hữu tình và vô tình đang quyện lẫn vào nhau tạo nên nét đan thanh tấu hợp trên cung đàn miên viễn của thế giới và nhân sinh vũ trụ. Lời ca có lúc trầm lắng trong niềm xúc cảm thêng liêng:

"Đồng đội ơi, anh nằm ở đâu. Không tên với tuổi hoà trong đất mẹ hồn nước oai linh. Đồng đội ơi, hương rừng núi đồi khói chiều mờ sương. Đồng đội ơi, núi rừng đất mẹ ấp ủ hồn anh..."
(Tôi là người chinh nhân-Thơ nhạc)

Thái dương chói lọi về dãy núi xa xa, bầu trời trong xanh bao la thật đẹp. Tôi thong dong bước đi giữa làng quê yên ả miền Trung. Bên sông, bên ruộng, bên vườn, mát trong ngút ngàn màu xanh non nước, khiến cõi lòng càng thương nhớ quê hương:

"Quê hương tôi đất nghèo mưa nắng
An lành gian khó sẽ chia nhau
Miền trung lối dọc đò ngang
Tình người nói sao cho vừa''.
( Miền Trung quê hương tôi-Thơ nhạc)

Ôi! đi giữa chiều quê nghe lời ca vang vọng giữa hư không, ai cũng cảm thấy tâm hồn mình thanh thản, nhẹ nhàng, phá tung mọi giam hãm của thế giới vật chất, vượt hẳn khỏi giới hạn nhỏ bé của thân ngũ uẩn này. Tâm hồn mở rộng, đón nhịp giao thoa giữa con người và vũ trụ vạn vật. Cảm xúc trào dâng, tình người ấm áp, khơi dậy giữa chốn trần một thuở long đong, hương đồng cỏ nội in dấu hài đậm nét nguyên sơ.

Chúng ta hãy lắng lòng hòa cùng nhịp đập của điệu nhạc cùng vũ trụ vạn hữu, giữa hàng vạn trái tim đang thổn thức giai điệu tình yêu quê hương thắm thiết, non nước phiêu bồng, sơn cùng thủy tận:

" Dòng sông bến nước con đò cũ
Lỡ bước thiên đường chợt nhớ quê''
(Nhớ quê hương)

Lời ca vút cao, làm trỗi dậy sức sống kì diệu êm đềm, nhẹ nhàng, ngọt ngào, đầm ấm như hơi thở, sẽ mãi mãi lan tỏa trong từng niệm hiện tiền, trong chiếc lá hay làn hương ngây ngất, trải dài vô tận giữa hư không. Xuân lại về sau một thời gian tàng ẩn trong mùa đông giá lạnh.

...Riêng anh, từ dạo xa quê, dấn thân vào đời, cuống cuồng xoáy theo cơn lốc lợi danh. Nay nghe câu hát diệu kỳ, từng bước tìm về chốn xưa sao nặng lòng luyến thương quá, những hình ảnh đã một thời cho anh bao hạnh phúc với ngọt ngào đầy vơi. Bây giờ trở lại nơi đây, hơn nữa đời người, mái đầu anh đã bám đầy bụi trần và con tim anh thổn thức tình đời xuôi ngược. Câu hát yêu thương gợi cho anh nhớ lại tất cả, để những hình ảnh thân thương, quen thuộc đó, là hành trang cho anh sống đúng phẩm giá ý nghĩa của một con người.

"...Người nông dân yêu thương ruộng đồng, mang gió mưa thuận hòa, thêm sức đậm đà, tay cày, tay cấy ba miền Việt Nam.
(Người nông dân-Thơ nhạc

Tận hưởng thơ nhạc Mặc Giang, ta cảm thấy hạnh phúc như một đứa con tìm về đất mẹ, được nâng niu trong vòng tay dịu ấm, được hấp thụ những tinh hoa quí giá mà thi sĩ đã trao gửi tận cõi lòng.

I.M..Đô Ghen, nhà sinh học người Nga cho rằng: "Âm nhạc có ảnh hưởng đến hệ hô hấp tuần hoàn và những khía cạnh khác trong cơ thể". Thật vậy, âm nhạc từ thơ của Mặc Giang khiến người nghe cảm thấy nhẹ nhàng thư thái, xua tan những căng thẳng mỏi mệt sau một ngày lao động trí lực, miệt mài tận tụy lao lung giữa sự sống với gánh nặng áo cơm.

Sự tái hiện những âm thanh đầy sức sống, sức hấp dẫn của quê hương, đất nước trong thơ nhạc thi sĩ, đem đến cảm giác dễ chịu như đang hít thở hương hoa sen tươi mát, dịu dàng lan tỏa giữa hư không và nó cũng đáp ứng nhu cầu tìm về non nước hồn thiêng trong mỗi chúng ta. Những ca khúc trữ tình ấy, đã tham gia và hỗ trợ trong các dịp lễ hội, nghỉ ngơi cộng đồng, trong sự chuyển động của tập thể ban ngành các cấp, làm phương tiện nghỉ ngơi, giải trí và đóng vai trò không kém phần quan trọng trong việc giáo dục con người, nhất là thế hệ trẻ về tư tưởng, đạo đức. Đánh thức lương tâm, thức tỉnh một sự bồn chồn cao quý, một nỗi niềm lo lắng thiêng liêng.

Thơ nhạc Mặc Giang làm cho cuộc sống không còn tẻ nhạt và trầm lắng như Sô Xta côvits có nói rằng: ''Âm nhạc nâng con người lên, làm con người cao quý hơn, củng cố phẩm chất niềm tin vào sức mạnh bên trong của bản thân, vào sứ mệnh lớn lao của mình ":

"...Hai bên mấy lối xe qua cầu rồi, cảm cơ công đức thanh cao, tăng thêm sức sống ngọt ngào miền Nam"...
(Thương về Tiền Giang)

Trường đời ai đã ngủ say, bỏ quên gối mộng bên rày cuộc chơi, chừ đây nắng rực lưng trời, vuờn thơ đã dậy hương rồi người ơi... Mặc Giang đã đem đến cho ta những ca khúc bay bổng diệu kỳ, vun bồi sự sống hôm nay trong suối nguồn tươi mát của đạo pháp.

Giữa dòng nước đục, nhà thơ của của chúng ta đã xắn tay áo lên, nhẹ nhàng "lóng đục thành trong'' bằng chính những ca khúc trầm bổng, linh hoạt thanh thoát, giúp cuộc sống con người có chiều hướng vươn lên. Lời ca bày tỏ tình cảm trong sáng, ngợi ca quê hương, thể hiện tình người hướng thiện.

Khi âm nhạc từ thơ của thi sĩ cất lên, vang vọng giữa trường đời, lòng con người trên quê hương yêu dấu một phút bừng niệm , thấy được sự thật của cuộc đời bằng chính kinh nghiệm sống với bản thân, các hạt giống thiện có cơ hội bừng dậy, đón nhận hương vị ấm áp của cuộc đời. Tâm thức con người giờ đây bừng sáng, "tan sương đầu ngõ, vén mây giữa trời", niềm hỷ lạc thấm nhuần trong từng trái tim, nụ cười thấy rõ thực tại sinh động, khơi nguồn tuôn chảy trong vô tận thời gian và không gian:

"...Non đi nặng nghĩa núi non, Nước đi nặng nghĩa chờ con nước về. Trăm năm non cũng nước non, Ngàn năm non cũng nước non muôn đời. Tình non nghĩa nước tuyệt vời. Nghĩa non tình nước rạng ngời nước non".
(Tình nghĩa non nước)

... Bên kia đường, mẹ già đang quảy gánh hàng rong bước thoăn thoắt về phía chợ, bác nông dân đang gặt lúa hối hả, mồ hôi nhễ nhại. Các em học sinh cắp sách đến trường, từng bước hồn nhiên vui khỏe, cô chú công nhân trong nhà máy đang lao động nhịp nhàng. Khi điệu nhạc từ thơ của thi sĩ ngân lên, tất cả những mệt mỏi căng thẳng sẽ được lùi dần vào quá khứ, nhường chỗ cho những tiếng cười đôn hậu của người mẹ, cái cười đức độ của người cha, ... cho đến nụ cười cởi mở, cảm thông đều hé nở rạng rỡ trên môi người.

Và cũng có những khi trời xanh quá mênh mang, nghe ca khúc của thi sĩ, ta lại thèm trải lá vàng làm chiếu, nằm mơ màng nghe tiếng mẹ ru xưa:

"Mẹ già như chuối ba hương
Như xôi nếp một như đường mía lau
Tấm lòng biển rộng sông sâu
Tình thương chan chứa một màu thanh lương"
(Những lời mẹ thương)

Thời gian đã chở tháng ngày của tuổi ấu thơ trôi nhanh, nay khôn lớn giữa dòng đời biết bao lần vấp ngã, khi nghe những lời ca ấy, tôi chỉ ước mong một điều duy nhất là được về bên mẹ cha, nghe tiếng thâm tình xoa dịu vết đau thương, đón nhận sự chia sẽ đầy ngọt yêu, cởi mở và hiểu biết, được rưng rức những giọt nước mắt hạnh phúc trong mái ấm gia đình trên từng nhịp đập hơi thở của quê hương yêu dấu… Và kia, ngôi sao mai sáng đẹp kì diệu lấp lánh trên bầu trời, vạn vật yên tĩnh. Tiếng côn trùng trên mặt đất cũng lặng im. Một bầu không khí trong lành đầy ân sũng bao trùm khắp tạo vật đang say ngủ…

Mây nhởn nhơ bay và chồng chất cao như núi. Giữa chợ đời, người đàn bà đang ngồi trên chiếu vặn dây đàn. Bà cất lên điệu nhạc nghe thật sùng kính. Ca khúc Mặc Giang theo những vần thơ vang lên trong bầu không khí ban mai, toàn thể không trung dường như biến đổi thấm nhuần sự tràn trề kì diệu và đầy ý nghĩa:

“Miền trung lối dọc đò ngang. Tình thương nói sao cho vừa . Ai ngang qua gởi dùm nỗi nhớ, nỗi nhớ chia xa nhớ lạ lùng”

Tiếng gãy đàn thì ta nghe không rõ, nhưng giọng ca của người đàn bà vang dội qua mặt nước một thanh âm trong trẻo và thâm hậu. Âm thanh bài hát cất cao theo những từ ngữ câu chữ trong áng thơ bất hũ của Mặc Giang, lay lắt tràn ngập tâm hồn ta, đem lại cho ta một niềm vui thuần khiết:

“...Đồng hương hai tiếng nặng tình, Đồng bào hai tiếng như mình với ta, Mở vòng tay lớn hoan ca, Nghe lòng chan chứa một nhà Việt Nam.”

Âm nhạc từ thơ của Mặc Giang đã đưa ta ngược dòng dục nhiễm, trở về một thể tinh minh, thân tâm khinh an tự tại. Rồi đây, thơ nhạc của ông sẽ mãi không ngừng phát triển hoàn thiện cùng năm tháng…

Giải quyết những khó khăn trong cuộc sống, làm vơi đi những hờn giận vu vơ, đưa người về dĩ vãng, tìm lại nét đẹp của tuổi thơ yêu dấu, nghe lòng bồi hồi, xao xuyến với tình yêu quê mẹ, nắng ấm quê cha, sống dậy lòng tự hào dân tộc: Thơ nhạc Mặc Giang đã chia sẽ với chúng ta nhiều điều…

Với sự phối hợp nhuần nhuyễn giữa ca từ, nhịp điệu, tiết tấu, thơ nhạc Mặc Giang tác động lớn đến người nghe. Sự khái quát hóa và tăng lên gấp nhiều lần những khả năng biến hiện cả ngữ điệu và tiết tấu, làm cho nó có một sức mạnh xoáy sâu vào cảm xúc thật lớn lao. Cuộc sống như bài ca còn mãi, vì "Tiếng hát chưa tan":

''Góp thời gian tôi bước lên ngàn
Góp cuộc đời trong túi hành trang
Bước phiêu du về miền sương gió
Nâng tay đàn tiếng hát chưa tan"

Hoa Ưu Đàm thản nhiên bình lặng nở, toát ra làn hương vô giá quyện vào hồn thiêng của dân tộc. Sự hiện diện của thi sĩ giữa cõi đời thật trầm lắng nhưng quá sức hùng hồn, đáng sùng kính và ngưỡng mộ biết bao. Mặc Giang ơi! Đất nước, quê hương đang dõi soi hình bóng và dòng tâm chân thật đại đạo của thi sĩ. Nơi đó, có ánh mắt trầm tĩnh bao dung, nụ cười liễu đạo, sự hội tụ Bi Trí tròn đầy với tâm hồn trong sáng đong đầy tình thương đã trang trải đến muôn loài sức sống hồi sinh. Giờ đây, cây cỏ, lá hoa, núi đá cheo leo như bỗng hoá tâm hồn...

Không gian thênh thang chẳng để lại vết chim bay. Đại dương nghìn trùng không lưu dấu cá lội. Rừng xanh bát ngát đâu giữ lại tiếng chim ca. Nhưng giữa bụi trần, trong nếp sống của bậc chân tu sáng ngời đức hạnh, thi sĩ Mặc Giang đã để lại trong lòng người dòng tâm tưởng chẳng bao giờ phôi phai.

Mai đây:

"Nhân sanh tự cổ thuỳ vô tử
Lưu thủ đan tâm chiếu hãn thanh"

Sự hợp tan của sắc thân tứ đại rồi sẽ đến, nhưng đó chỉ là một lần thi sĩ rong chơi trong cõi tục để giúp Mặc Giang hoàn thành chí nguyện.

"Vô thường cất bước rong chơi
Mở ra gót ngọc ngát lời hoan ca"

Vần thơ, nốt nhạc đã hoà quyện giữa hư không với gió mát trăng ngàn cùng lời ca bay bổng trên phím đàn không bao giờ dứt tuyệt. Nỗi thống khổ cô đơn trong lòng thế cuộc đã tan vào hư vô, gửi mình theo cánh gió băng ngàn vượt bể ái hà ra đi không trở lại.

... Ngoài kia, xe đang chạy, bụi bay mờ mịt trong dòng đời xuôi ngược. Giữa hư không, âm nhạc từ thơ của thi sĩ Mặc Giang cất lên cao, rồi nhẹ nhàng rơi rơi từng giọt ấm như mưa xuống một đám, khiến bầu trời nhân gian trong sáng, cát bụi lặng yên.

Một ngày Mùa Thu 2009
Hồng Tâm
Sen Hong
Thành tích nhóm II (100 bài)
 
Bài viết: 51
Ngày tham gia: Thứ 5 21 Tháng 5, 2009 12:23 pm


Quay về Thơ,Văn,Thi,Kệ

Ai đang trực tuyến?

Đang xem chuyên mục này: Không có thành viên nào đang trực tuyến1 khách

cron